Devlet yardımları yepyeni bir ekonomi doğmasına neden oldu.
Anayasada, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin niteliklerinden sosyal devlet özelliği vurgulanıyor ancak yardımlar o kadar büyük boyutlarda ki çalışmak yerine yardım almak isteyen bir kitle oluştu.
Peki, yardımların rakamsal boyutu nedir?
İşte hazırladığımız yardım dosyasından ayrıntılar.
Devlet yardımları dışında kimi sivil toplum örgütleri ve belediyelerin de bu işe el atması başlı başına bir yardım ekonomisinin doğmasına neden oldu. Yardım ekonomisinin kendisi en fazla gösterdiği dönemler ise dini bayramlar ve seçim dönemleri.
Sağlık, gıda, kömür, eğitim, giyim, para gibi birçok temel ihtiyaca yönelik gerçekleştirilen yardımlar trilyonluk bütçelere ulaşıyor.
Devletin resmi kurumlarının yanısıra gönüllü kuruluşlar tarafından gerçekleştirilen yardımlarla kocaman bir ekonomi ortaya çıkıyor.
Gönüllü kuruluşlardan sadece Deniz Feneri Derneği tarafından 2007 yılı Ocak-Ekim döneminde toplam 96 milyon 485 bin 807 YTL tutarında yardım yapıldı.
350 milyon YTL’yi aşan yardım
Devlet yardımları Valilikler ve Belediyeler tarafından yürütülüyor.
Valilikler tarafından organize edilen Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarınca 2006 yılında sadece Ramazan Bayramında 100 milyon YTL, Kurban Bayramında ise 50 milyon YTL tutarında ayni ve nakdi yardım yapıldı.
Yine aynı dönem itibariyle bu vakıflar aracılığıyla yapılan yardımların maddi karşılığı 350 milyon YTL’yi aşıyor. Yapılan yardımlar şu başlıklar altında toplanıyor.
Kömür yardımları: Valilikler tarafından organize edilen Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarınca 2006 yılında toplam 1 milyon 731 bin 528 aileeye 1 milyon 260 bin 493 ton kömür yardımı yapıldı.
Barınma yardımları: Valilikler tarafından yapılan barınma yardımları ise toplamda 6 milyon 467 bin 450 YTL’ye ulaştı. Bu yardımlar ayni ve nakdi olmak üzere toplam 18 bin 108 kişiye yapıldı.
Öğrenci yardımları: Valilikler tarafından yapılan bir diğer yardım alanı olan Öğrenci ihtiyaç yardımlarında ise 31.11.2006 tarihi itibariyle 605 bin 211 öğrenciye toplam 21 milyon 374 bin 747 YTL’lik yardım yapıldı.
Öte yandan yine valiliklerce verilen öğle yemeği uygulaması çerçevesinde 2005-2006 yılları arasında toplam 580 bin 126 öğrenciye de 117 milyon 918 bin 500 YTL yardım etti.
2003 yılında başlayan bu program kapsamında, maddi imkansızlıklar nedeniyle çocuklarını okula gönderemeyen ve nüfusun en yoksul % 6′lık kesiminde yer alan ailelere, ilk ve orta öğretime giden çocuklarının okula düzenli olarak devam etmeleri şartıyla her ay nakdi olarak Şartlı Nakil Transferi (ŞNT) eğitim yardımı yapılıyor.
Bu kapsamda 1 milyon 147 bin 614 çocuğa toplam 136 milyon 165 bin 374 YTL şartlı eğitim yardımı yapıldı.
Sağlık yardımları: Sağlık yardımlarında da valiliklerden önemli destek sağlanıyor. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma vakfı tarafınhdan 31. 11. 2006 itibariyle toplam 56 bin 418 kişiye 11 milyon 531 bin 383 YTL tutarında ayni ve nakdi sağlık yardımı yapıldı. Aynı tarihler itibariyle toplam 24 bin 632 kişiye de 6 milyon 755 bin 750 YTL tutarında özürlü yardımı yapıldı.
Özel Eğitime Gereksinim Duyan Çocukların Okullara Erişimlerinin Sağlanması için Ücretsiz Taşıma Uygulaması çerçevesinde de 16 bin 171 kişiye de 9 milyon 679 bin 575 YTL yardım yapıldı.
Doğal afet yardımları: Deprem, sel, yangın, heyelan gibi doğal afetler nedeniyle zarar gören vatandaşlarımıza verilen Afet yardımlarında ise aynı dönem itibariyle 2 bin 854 kişye toplam 1 milyon 183 bin 774 YTL’lik yardım yapıldı.
En çok kömür yardımı yapılıyor
Yardım ekonomisi içerisinde en fazla kullanılan ürün ise kömür.
Resmi rakamlara göre Bakanlar Kurulunca alınan kararlar doğrultusunda yoksul ailelere Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) koordinatörlüğünde yapılan kömür yardımından son 5 yılda toplam 8,1 milyon ailenin yararlandığı öğrenildi. Bu ailelere 5 yılda 5,9 milyon ton kömür dağıtımı yapıldı.
2004 yılında ise 1 milyon 503 bin aileye toplam 1 milyon 56 bin 97 bin ton kömür dağıtımı yapılırken, 2005 yılında 1 milyon 875 bin aileye, 1 milyon 319 bin 330 ton, 2006 yılında ise 1 milyon 769 bin aileye 1 milyon 273 bin 265 bin ton dağıtılmıştı.
TKİ Genel Müdürlüğü en son geçen yıl ise alınan ek taleplerinde ihtiyaç yerlerine ulaştırılması ile birlikte, 1 milyon 884 bin aileye toplam 1 milyon 521 bin 696 ton kömür dağıtımını gerçekleştirdi. 81 il ve 933 ilçeyi kapsayacak bedelsiz kömür dağıtım programı kapsamında bu yıl 2 milyon aileye toplam 1 milyon 600 bin ton kömürün dağıtımı hedefleniyor.
İTO: Ücretsiz kömür dağıtımına özel sektör de dahil edilsin
Kömür pastası büyüyünce, olaya İstanbul Ticaret Odası da (İTO) müdahil oldu.
Ak Parti’ye yakınlığıyla bilinen İTO Başkanı Murat Yalçıntaş, ücretsiz kömür dağıtımı işine özel sektörün de dahil edilmesi gerektiğini söyledi.
Başkan Yalçıntaş, ücretsiz kömür dağıtımı nedeniyle küçük kömür esnafının satışlarında yüzde 25 civarında düşüş yaşandığını, dağıtıma özel sektörün de dahil edilmesiyle mağduriyetin giderilebileceğini kaydetti.
Bir belediyenin kömür bütçesi 200 bin YTL
İstanbul’daki bir ilçe belediyesinin yıllık kömür yardımı ortalama 200 bin YTL civarında.
İstanbul’da irili ufaklı 50 ilçe belediyesinin yıllık toplam kömür dağıtımının bedeli ise 10 milyon YTL civarında.
Bu rakamlar Türkiye geneline yansıtıldığında ise ortaya çıkan rakam dudak uçuklatan meblağlara ulaşıyor.
İTO’nun özel sektörün de işi içine dahil edilmesine ilişkin açıklamasına karşın belediyeler zaten ihale açarak aslında özel sektörden de kömür alımı yapıyor.
Ücretsiz kömürün hazineye maliyeti
Bir soru önergesi üzerine İçişleri Bakanı Atalay, 2003-2007 arasında ihtiyaç sahibi ailelere dağıtılan 5 milyon 862 bin 722 ton kömürün Hazine `ye maliyetinin yaklaşık 1 milyar 8 milyon YTL olduğunu açıklamıştı.
Güçlü bir yardım geleneğinin hakim olduğu Türkiye’de yüzlerce sivil toplum örgütü çeşitli yardımlar yapıyor.
Bu derneklerden sadece Deniz Feneri Derneği 2007 yılı Ocak-Ekim döneminde toplam 96 milyon 485 bin 807 YTL tutarında yardım yaptı.
Diğer derneklerin de yardımları dikkate alındığında rakam daha da yükseliyor. Ancak devletin direk yardımları karşısında Sivil Toplum Örgütleri’nin yardımları gönüllülük esasınla dayandığı için halk tarafından da ciddi destek görüyor. Öte yandan bu yardımların hazineye hiçbir maliyeti de söz konusu da değil.
“Yeşil kart bolluğundan işçi bulamıyoruz”
Yeşil kart uygulaması beraberinde bir çok sıkıntıyı getirirken, yeşil kartın en yoğun kullanıldığı bölgeler doğu ve güneydoğu bölgeleri.
Yeşil kartı olanlara sağlık hizmeti dışında, eğitim, gıda ve kömür gibi temel yardımlar da veriliyor. Bölge sanayicileri de yeşil kart uygulamaları nedeniyle çalıştıracak işçi bulamadıklarını kaydediyorlar.
Adıyaman Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Zafer Ersoy, yeşil kart nedeniyle sanayicilerin çalıştıracak eleman bulmakta zorlandığını iddia edenlerden biri.
Son yıllarda yeşil kartı olanlara tanınan hakların ve yapılan çeşitli yardımların yeşil karta olan talebi artırdığını, yeşil kartlı bir kişinin okuyan çocuklarına okuma yardımı verildiğini, aileye kömür ve gıda yardımı yapıldığını, bu kişilerin sınırsız sağlık hizmetinden yararlandığını ifade eden Ersoy, şöyle konuşuyor:
”Bunlar iyi gelişmeler tabi ki, ancak bunun bir de görünmeyen yüzü var. .
O da insanlarımızın tembelliğe alışması ve çalışmaktan kaçması. Yeşil kart yüzünden sanayiciler çalıştıracak eleman bulamıyor.
Şu anda Organize sanayi bölgesindeki fabrikalarda çalışan binlerce işçi, patronların ‘sizin sigortanızı yapayım’ teklifine ‘hayır’ diyor.
Nedeniyse, sigortaları yapıldığı zaman yeşil kartları iptal olacak, devletin kendilerine tanıdığı haklardan faydalanamayacaklar.
Bu yüzden işverenlerin sigorta teklifine ’100 YTL fazla ver sigortamı yaptırma’ diyorlar”
Yaşar Can – Ekonews
.
