“Ben onları kendi aptallıkları yüzünden yendim.” Bu söz Adolf Hitler‘in.. Demek istiyor ki, onlar beni yok edebilirlerdi, ellerinde fırsat vardı, ama kendilerini çılgınca duygulara kaptırmışlardı, gerçekleri göremiyorlardı. Şimdi, ben onları yok ediyorum.
Öyledir, sen meydanı Hitler gibilerine bırakırsan, onun her eylemine seyirci kalırsan, hatta alanlara doluşup alkışlarsan, karşındakinin ne biçim bir kişi olduğunu anlamaya yanaşmazsan, hayallerle kendini aldatırsan sonuç kaçınılmazdır. O kişi gelir tepene oturur, seni de, başkalarını da tek tek ortadan kaldırır ya da sindirir, ezer, yozlaştırır…
Alman yazarı Golo Mann, bunu andıktan sonra şunları eklemiş: “Umut edelim de bir daha başımıza böyle başıboş deliler geçmesin. Onlara meydanı bırakmayalım. Bu tür çılgınları ilk fırsatta kilit altına sokalım, keyiflerince koşmasınlar, keyiflerince nutuk atmasınlar, halkı kandırmaya olanak bulamasınlar.”
***
İlginç bir kitap “Nazi Döneminde Bilim“. Nazi Almanyası’nda üniversiteyi anlatıyor. Alan D. Beyerchem’in bu ilginç kitabı güncelliğini yitirmemiş bir çalışma. 1933′te Naziler iktidara gelmiştir. Yahudi soyundan gelen bilim adamlarını üniversitelerden temizlemeye başlamışlardır. Bilim adamlarının buna tepkileri ne olacaktır? Büyük Alman fizikçisi Max Planck, Stuttgart’ta bir açılış töreninde konuşacaktır. O günlerde “Heil Hitler” demeden konuşma yapılmaması emredilmiştir. Planck, kürsüde durmaktadır. Elini azıcık yukarı kaldırır, sonra indirir. Bir daha kaldırır, yine indirir. Bir türlü söze başlayamaz. Sonunda elini iyice havaya kaldırır, hafif sesle “Heil Hitler” der. Olayı izleyen fizikçi Ewald şöyle yazıyor: “Yapılabilecek tek şey buydu. Yoksa tüm Kaiser Wilhelm Fizik Enstitüsü tehliyeke atılabilirdi.”
***
Fizik alanında ünlü üç bilim merkezi vardır o günlerde: Göttingen, Berlin ve Münih… En az üç kuşak öncesinden beri Yahudi olan, yani dedesinin dedesi Yahudi olan ya da iki kuşak öncesinden beri Yahudi olup, kendisi de Musevi dinini benimsemiş ya da böyle biriyle evlenmiş olan melez bir kişi bile Yahudi kabul edilmekteydi. Bu yasalar tüm üniversite öğretim üyelerini etkiliyordu. Bu durumu birkaç fizik bilgini protesto etti. James Franck, şöyle yazdı ayrılma dilekçesinde: “Ayrılma kararım, hükümetin Alman Yahudilerine karşı takındığı tutum nedeniyle benim için kaçınılmaz vicdani bir zorunluluktur.” Max Born ise bir şey demeden Almanya’dan ayrıldı. Courant ise sessizce karşı koydu, ama o da sonunda ayrılmak zorunda kaldı. Hitler, Alman orta sınıfının eninde sonunda Nazilik çizgisine geleceğine inanıyordu.
Bir bakımdan dediği oldu, fizik bilginlerinin birkaçı yurtdışına gitti, Einstein vb.. Ama bir bölümü de kaldı. Göttingen’deki enstitülerin çökertilmesinden bir süre sonra bir yemekte Nazi Eğitim Bakanı, bu enstitünün başına atanmış kişiye sorar: “Yahudilerin etkisinden kurtulan Göttingen’de matematik ne âlemde?” Yeni yönetici Hilbert‘in yanıtı şöyle: “Göttingen’de matematik mi? Artık hiç yok desek yeridir.”
***
Hitler şöyle diyordu bir başka yerde: “Eğer Yahudi bilim adamlarının işten atılması, çağdaş Alman biliminin yok olması anlamına gelecekse, o halde biz de birkaç yıl bilimsiz yapacağız demektir.”
Kötü gidişe zamanında karşı çıkmak, “hayır” demek gerekir. Baktınız ki işler çığrından çıkmış, akıl, sağduyu, bilim, insanca ilkeler ayaklar altına alınmış, o zaman bilim, sanat kültür adamlarının -en başta onların- bu yanlış gidişe “dur” demeleri gerekir.
***
Ne var ki Almanya’nın ünlü fizik bilginleri Hitler rejiminden yana çıkmışlar… O kadar ileri gitmişler ki, Nobel ödülü kazananların Führer‘i açıkça destekleyen bir bildiriyi imzalamalarını istemişler. Lenard, Stark gibi fizik bilginleri -ki ikisi de Nobel Fizik Ödülü almıştır- Hitler’e bağlılıkta öncülük etmiş… İşte Hitler’i öven bildiriden bir parça:
“Adolf Hitler’in kişiliğinde, biz Alman ulusunun kurtarıcısını ve liderini buluyor ve ona hayranlık duyuyoruz. Onun koruması altında ve onun teşvikiyle bilimsel çalışmalarımız Alman halkına hizmet edecek ve dünyada Almanya’nın saygınlığını arttıracaktır.”
***
“Nazi Döneminde Bilim” hepimizin ilgiyle, ibretle okuması gereken bir kitap…
OKTAY AKBAL
.
